Keratokonusta kornea incelir, öne doğru dikleşir ve düzgün küresel yapısını kaybeder. Bunun sonucunda özellikle düzensiz astigmatizma, görüntüde gölgelenme ve görme kalitesinde azalma ortaya çıkar.
CAIRS ve ICRS, korneanın içine halka şeklinde küçük segmentler yerleştirilerek kornea geometrisinin daha düzenli hale getirilmesini amaçlayan iki farklı yöntemdir. Her ikisinin de temel hedefi keratokonusu “ortadan kaldırmak” değil, kornea şeklini düzenleyerek görme kalitesini artırmaktır.
ICRS (Kornea içi halka) nedir?
ICRS (Intracorneal Ring Segment), kornea içine yerleştirilen, genellikle PMMA adı verilen biyouyumlu sentetik materyalden üretilmiş halka segmentleridir. Keraring, Ferrara Ring ve Intacs bu grubun bilinen örnekleridir.
ICRS uzun yıllardır keratokonus tedavisinde kullanılmaktadır. Farklı keratokonus tiplerine göre segmentin kalınlığı, uzunluğu ve korneada nereye yerleştirileceği konusunda geliştirilmiş çok sayıda klinik nomogram, yani ameliyat planlama sistemi bulunmaktadır.
Bu uzun klinik deneyim ICRS’nin önemli avantajlarından biridir. Uygun hastada korneayı düzleştirebilir, düzensiz astigmatizmayı ve bazı optik düzensizlikleri azaltabilir, gözlük veya kontakt lensle elde edilen görmeyi artırabilir. Uzun dönem takipleri 10 yıl ve üzerine ulaşan çalışmalar bulunmaktadır.
Bununla birlikte ICRS sonuçta korneanın içine yerleştirilen sentetik bir implanttır. Nadir olarak segmentin yer değiştirmesi, korneada yüzeye yaklaşması veya dışarı çıkması, çevresinde birikintiler oluşması, enfeksiyon, korneada incelme veya gece ışıklarında yansıma gibi sorunlar görülebilir.
CAIRS nedir?
CAIRS (Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segment) ise sentetik bir halka yerine insan donör korneasından hazırlanan kornea dokusunun halka segmenti şeklinde korneaya yerleştirilmesidir.
Buradaki önemli fark kullanılan materyaldir. CAIRS bir sentetik implant değil, korneanın kendi stromasına benzer biyolojik kornea dokusudur.
Bu nedenle kornea içinde biyolojik uyumunun yüksek olması CAIRS’in en dikkat çekici özelliğidir. Segmentin kalınlığı, uzunluğu ve yerleşimi belirli ölçülerde kişiye göre düzenlenebilir. Özellikle daha ince veya daha ileri düzeyde düzensiz kornealarda CAIRS kullanımı konusunda son yıllarda önemli klinik çalışmalar yapılmaktadır.
2025 ve 2026’da yayımlanan geniş değerlendirmelerde CAIRS uygulamasından sonra görme düzeyinde, kornea eğriliğinde ve bazı yüksek dereceli optik düzensizliklerde anlamlı düzelmeler bildirilmiştir.
CAIRS’in ICRS’ye göre avantajı nedir?
CAIRS’in en belirgin avantajı biyolojik bir materyal kullanılmasıdır. Kornea içine yabancı bir plastik materyal yerine kornea dokusu yerleştirilmesi teorik ve klinik olarak iyi bir biyouyumluluk sağlamaktadır.
Sentetik halkalarda karşılaşılabilen segmentin yüzeye doğru ilerlemesi, ekstrüzyon veya kornea dokusunda mekanik baskıya bağlı sorunların CAIRS’te daha az olabileceğini düşündüren sonuçlar bulunmaktadır.
Ayrıca CAIRS segmentlerinin boyutları ve kalınlıklarının kişiye göre düzenlenebilmesi, gelecekte daha kişiselleştirilmiş tedavi planlarına olanak sağlayabilir.
Ancak “doğal doku kullanılıyor, dolayısıyla mutlaka daha iyidir” şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değildir.
CAIRS donör kornea dokusundan hazırlandığından uygun doku temini ve hazırlanması gerekir. Cerrahi teknik ve segment hazırlama yöntemleri merkezler arasında farklılık gösterebilir. Çok nadir de olsa enfeksiyon ve donör dokuya karşı immün reaksiyon gibi komplikasyonlar bildirilmiştir.
ICRS’nin önemli avantajı: Uzun deneyim ve öngörülebilirlik
ICRS’nin CAIRS karşısındaki en önemli avantajlarından biri yaklaşık çeyrek yüzyıla yaklaşan klinik deneyimdir.
Bugün ICRS uygulamasında korneanın şekli, koninin yerleşimi, astigmatizma ve görme özelliklerine göre hangi halka kalınlığının ve hangi segmentin kullanılacağı konusunda oldukça gelişmiş nomogramlar ve geniş hasta serileri bulunmaktadır.
CAIRS ise çok daha yeni bir yöntemdir. Sonuçları umut verici olmakla birlikte henüz ICRS’deki kadar uzun süreli takipler ve üzerinde geniş görüş birliği oluşmuş standart nomogramlar bulunmamaktadır.
Bu nedenle ICRS’nin en önemli gücü yalnızca etkili olması değil, sonucun hangi hastada ne ölçüde elde edilebileceğine ilişkin daha fazla klinik bilgi birikiminin bulunmasıdır.
Peki CAIRS, ICRS kadar etkili mi?
Bugünkü bilimsel veriler CAIRS’in görsel rehabilitasyon açısından ICRS ile karşılaştırılabilecek düzeyde etkili olabileceğini göstermektedir.
CAIRS ve sentetik ICRS’nin benzer özellikteki gözlerde doğrudan karşılaştırıldığı bir çalışmada her iki grupta da görme, kornea eğriliği, astigmatizma ve korneal düzensizliklerde belirgin düzelme elde edilmiş ve genel sonuçlar büyük ölçüde benzer bulunmuştur. CAIRS grubunda bazı görsel sonuçlar daha iyi görünmekle birlikte mevcut çalışma sayısı CAIRS’in ICRS’den üstün olduğunu söylemek için henüz yeterli değildir.
Dolayısıyla günümüzde CAIRS’i ICRS’nin yerini tamamen alan yeni yöntem olarak değil, ICRS’ye alternatif oluşturan ve gelişme potansiyeli olan biyolojik bir kornea şekillendirme yöntemi olarak değerlendirmek daha doğrudur.
Hangisi tercih edilmeli?
Karşılaştırmalı çalışmalarda iki yöntemin klinik sonuçları benzer olarak bulundu. Bu sonuçlar uzun dönemde tekrar tekrar değerlendirilecektir. İki yöntemi de uyguluyorum. CAIRS’ in daha yeni bir yöntem olması nedeniyle sosyal medyada çok fazla tanıtılması yanıltıcı olabilir.
CAIRS, biyolojik kornea dokusu kullanılması, yüksek biyouyumluluk potansiyeli ve kişiselleştirmeye uygun yapısı nedeniyle özellikle ilgi çekici bir yöntemdir.
ICRS ise uzun dönem sonuçlarının daha iyi bilinmesi, standart üretilmiş segmentlere sahip olması ve yıllar içinde geliştirilmiş cerrahi nomogramları nedeniyle günümüzde hâlâ son derece değerli ve öngörülebilir bir seçenektir.
Bu nedenle seçim sadece “CAIRS yeni, ICRS eski” şeklinde yapılmamalıdır. Kornea kalınlığı, keratokonusun tipi ve yerleşimi, korneadaki düzensizliğin derecesi, görme düzeyi, kontakt lens kullanımı ve hastanın beklentileri birlikte değerlendirilmelidir. Hastanın görme beklentileri mesleki gereksinimleri dikkate alınmalıdır.
Önemli birkaç nokta
CAIRS ve ICRS esas olarak görsel rehabilitasyon ve kornea şeklinin düzenlenmesi amacıyla uygulanır. Keratokonusun ilerlemesini durdurmak ise farklı bir konudur. İlerleme saptanan uygun hastalarda korneal Cross-Linking (CXL) ayrıca değerlendirilmelidir. ICRS’nin veya CAIRS’in keratokonus progresyonunu durdurmamaktadır.
Kişinin görsel gereksinimlerine göre kontakt lens de (scleral, gaz geçirgen) değerlendirmeye alınmalıdır. Meslek veya hobi olarak görme gereksinimi yüksek kişilerde kontakt lens tercih edilebilir.
Özetle: CAIRS’in biyolojik materyal kullanması önemli ve ilgi çekici bir avantajdır ve ilk klinik sonuçları ICRS ile karşılaştırılabilecek düzeydedir. Buna karşılık ICRS’nin uzun dönem deneyimi ve oturmuş nomogramları bugün için önemli bir üstünlük sağlamaktadır. Hangi yöntemin daha uygun olduğu, yöntemlerin popülerliğinden çok hastanın kornea yapısına ve görme beklentilerine göre belirlenmelidir.
